2021

Måndag 12. april

Stor aktivitet måndag, greiner og kvistar vart køyrde bort frå området ved Smio, der er rydda bra opp, òg nedst ved stien til Sjakttårnet. Alt var køyrt med den gule traktoren til»tømmeplass» ved Kiselvo der det vert brent.

Ved Heishuset, der oljetanken vart teken opp seint i haust, vart hòlet fylt att med hjelp av gravemaskinen.

Rune Marcussen køyrde gravemaskinen då hòlet vart fylt att.

Frå Venelaget for Gruo vart det særdeles dårleg motteke då Stord kommune punkterte demningen på Jappaløkjen for å senka vatnet eit par meter, særleg fordi Stord kommunalteknikk ikkje informerte på førehand.Dette førte til eit heller kjøleg tilhøve mot kommunalteknikk og einingsleiar Roy-Sverre Amundsen. Leiar av VfG Torbjørn Marthinsen tenkte at dette ikkje kunne halda fram og invierte eingingsleiaren til ein kopp kaffi og samtale over borde, Amundsen takka ja og måndag ordna partane opp og vart samde om å ha god kontakt framover for å ordna opp i Jappaløkjen

Einingsleiar i Stord kommunalteknikk Roy-Sverre Amundsen til vesntre takka ja til møte med leiar i VfG Torbjørn Marthinsen for å leggja kontroversane død. Noko dei tydeleg har fått til. Båe bileta foto Tor Resser ©

Måndag fekk VfG vitjing av Lars Mugaas. Med seg hadde han ein video han tok opp då gruvearbeidarmonumentet vart avduka 1. mai 1996. Ein historisk viktig video for Venelaget. Det var VfG med leiaren den gongen, Svein Jæger Koppang, som tok initiativet til å få reist monumentet. Venelaget takkar på det hjartelegste for gåva.

Venelaget for Gruo kjem ikkje til å ha open dag 1. mai i år heller. Årsaka er koronarestriksjonane.

Tysdag 6. april

Ikkje det heilt store frammøtet i dag, etter påskehelga. Mykje av arbeidet var å vaska og rydda i Heishuset etter snekkararbeidet og montering av monter og reolar til steinsamlinga. I lokstallen vart det gjort mindre justeringar på vogna til gravemaskinen.

Utomhus var det rydding av tre og buskar som er tekne ned langs vegen ved Kiselvo nedanfor brua ove til parken.

Sven Lindseth nærast og Wilgot Lorentsen eit par meter bak, ryddar i greiner og småkratt langs vegen ved Kiselvo. Den store bygningen i bakgrunnen er lokstallen. Foto Tor Resser ©

Måndag 29. mars

Ikkje heilt påskefri, det vart dugnad måndag òg, og nok å hengja fingrane i. Frå Aker Solution Stord har venelaget fått «ein haug» med utdaterte stropper. Til saman 80 stk i lenger 1 meter, 1,5 meter 2 meter, 3 meter 4 meter og 6 meter,. Stroppene kjem godt med i arbeidet ved VfG, om dei er utgått for verftet er dei fullt brukande for VfG. Venelaget takkar på det hjartelegste.

Rune Marcussen og Thor Hauglid sorterte, systematiserte og plasserte stroppene etter lengde.

Gjennom vinteren er det sagt opp ein god del ved. Måndag tok Britt Furre og Ingvild Skaret Sortland tak i den store haugen og pakka ikkje mindre en 26 sekker på godt halvannan time

Britt Furre til venstre og Ingvild Skaret Sortalnd pakkar ved i sekk.
Torbjørn Marthinsen måtte i avløpskummen og plukka opp kvistar og greiner som var hivne ned i, og tetta utløpet.

I Heishuset byrja Geir Magne Hamnes med å leggja ut steinsamlinga VfG har fått av Bjørn Angel Bergh. Det vert juvelen til venelaget. Du treng ikkje vera speiselt interessert i stein for å lata deg imponera, eller kan hende nett difor. For her vil du sjå at stein ikkje berre er stein. Utruleg mykje fint. Om kort tid er samlinga komplett i monterane. Venelaget gled seg til å syna samlinga, når den tida kjem.

Geir Magne Hamnes er byrja leggja ut steinsamlinga i monterane.
Samlinga har stein frå heile verda, denne ametysten frå Brasil.
Labradoriserende Feltspat, ukjent opphav. Alle bileta foto Tor Resser ©

Neste dugnad vert 3. påskedag, tysdag 6. april

Måndag 22. mars

Dugnadsarbeidet held fram , med koronaavstander mellom folket. Ute er det framleis rydding i skråninga mellom Sjakttårnet og Snikkarverkstaden i tilleg til platået ovanfor.

Sven Lindseth ryddar greiner nedanfor skråninga, saman med Thor Hauglid, utanfor biletet.

I lokkstallen la Rune Marcussen siste sveisepinne på traktortralla til gravemaskinen. Då har maskinen fått to transporttraller, ein skjenegåande for lokomotiv og ein hjulgåande for traktor. Gravemaskinen vert dermed lett å flytta frå stad til stad anten i gruvegangane eller i dagen.

Gravemaskinen på den hjulgåande tralla. Båe bileta foto Tor Resser ©

I Heishuset arbeidde Geir Magne Hamnes med å få orden på lyset og dimminga på reolane til steinsamlinga, medan Wilgot og Jarle Lorentsen dreiv forefallande arbeid.

Ivar J. Helleland gjekk ein runde i gruvegangane for å sjå at alt var som det skulle.

Måndag 15. mars

20 medlemer av Venelaget for Gruo møtte til årsmøtet for venelaget i Heishuset måndag. Alle smittevernreglar vart følgde med smitteliste, antibac og avstand. Leiar Torbjørn Marthinsen opna møtet og spurde om det var merkander til innkalinga. Ikkje nokon mèlte imot og Marthinsen kom med framlegg om Ivar J. Helleland som ordstyrar og Svein Jæger Koppang til skrivar.

Første post var den visuelle årsmeldinga, av bilete og video, laga av Tor Resser. På 27 minuttar vart det synt eit tverrsnitt av aktiviteten til VfG gjennom året, om det vart eit annleis år grunna covid-19.

Rekneskapen, revidert av Ivar Magne Buchvold, vart lagt fram av kasseraren Ingvild Skaret Sortland. Også det annleis grunna koronaen, men økonomien er trass alt bra takk vere at det er gjeve kompensasjon grunna bortfall av inntekter frå open dag 1. mai og basaren om hausten som måtte avlysast. Det var ikkje merkander til rekneskapen.

Kasserar Ingvild Skaret Sortland til venstre legg fram rekneskapen for årsmøtet.

Ved valet held styret fram. Det vil seia at Torbjørn Marthinsen vart attvald for eitt år og Ingvild Skaret Sortland og Rune Marcussen attavlde for to år. Vidare i styret sit Geir Magne Hamnes og Thor Hauglid, dei var ikkje på val i år. Vara til styret vart attvalde for eitt år, Britt Furre og Knut Inge Øien Hovin. Revisor Ivar Magne Buchvold. Ny valnemnd vart Ivar J. Helleland og Svein Jæger Koppang.

For femte gong vart «Vår eigen Eldsjelpris» delt ut. Denne gongen til Sven Lindseth for eit mangfald av «yrke» han vartar opp med i venelaget. Stort sett alt er mogeleg å få til. Prisen er diplom og krus med namn og VfG-logoen.

Sven Lindseth til høgre får diplomet «Vår eigen Eldsjelpris» av leiar i laget Torbjørn Marthinsen. i neven held Lindseth kruset. Båe bileta foto Tor Resser ©

Etter møtet vart det servert kaffi, kringle og drøsen gjekk.

Måndag 8. mars

Ettermiddagane vert lysar, det kan arbeidast ute lenger på dugnadskveldane. Måndag vart det rydda opp og køyrt bort ein del greiner og kvistar der det er hogge i svingen bak Smio. Det bortkøyrte vart brent ved Kiselvo like ved brua over til parken.

Traktoren leverer den siste skuffa med greiner til bålet.

Medan traktoren var i «siget» vart skuffa fyllt med grus og ein del hôl i vegen der jernbanesporet kryssar vegen, vart fyllte i, og nokre mindre på planet framfor Heishuset.

Thor Hauglid fyller hôl med grus, i traktoren Rune Johannessen. Båe bileta foto Tor Resser ©

I Heishuset vart det rigga for årsmøtet komande måndag. Bord og stolar vart palssert om slik at det er ein meter fråstand mellom folk. Når folk kjem vert det skrive smitteliste, nevane får omgang med antibac og kvar får dildelt sin stol der dei må sitja så lenge årsmøtet går. Til saman skal det vera plass til kring 20 personar.

I skrivande stunde er det ikkje kjent kva dei nye, strengare tiltaka styrsmakten kjem med i dag i høve til pandemien. Difor er det ei viss spenning i om årsmøtet kan avviklsast eller må utsetjast til seinare på året. Men altså førebels årsmøte måndag 15. mars kl. 1800 i Heishuset

Måndag 1. mars

Leiar Torbjørn Marthinsen i lag med Ingvild Skaret Sortland og Britt Furre skulle ned til Arbeidarbustaden for å sjå om det var frostskader på vassleidningane i huset etter vinteren. Det var det ikkje, det var heilt andre skader som møtte dei innomhus.

Ein gong gjennom vinteren har ei kattugle klart å koma seg inn i huset, men fann aldri veg ut att. Korleis fuglen kom seg inn er litt uklart. Det er ikkje hòl korkje i vegger eller vindauge. Mest truleg har fuglen kome inn gjennom eit lufteløp i skorsteinen til andre høgda i huset.Der er ei luke , som må ha stått på gløtt, inn til lufteløpet og fuglen har teke seg inn gjennom luka. Det er uvisst kor lenge fuglen har vore i huset. Til slutt døydde han truleg av matmangel.

Mest truleg er fuglen komen inn i huset gjennom denne luka.
Fuglen vart funnene død i ei av stovene i første høgda
Fuglen har i desperasjon floge rundt i huset og knust mange gjenstandar……
…og skite på dører og golv.
Ingvild Skaret Sortland vaskar fugleskit på golvet.
Britt Furre vaskar bort fugleskit på veggen.

I lokstallen gjekk arbeidet vidare med å byggja vogn, som kan trekkjast av traktoren, til gravemaskinen.

Rune Marcussen sliper blankt på bjelke før sveising.
Fredrik Bjønberg «hjelper» saga med å saga ein stålbjelke. Alle bileta foto Tor Resser ©

Fredag 26. februar

Fredag fekk Venelaget for Gruo ei stor og verdfull gåve etter John Lindland. Lindland var kontorsjef ved Stordø Kisgruber i mange år fram til verksemda vart lagt ned. I avviklingsperioden i åra etter 1968 var han disponent for verksemda. Seinare flytta Lindland til Haugesund. Han døydde i november månad 2020.

Familien til John Lindland, ved dottera Jorunn Lindland Ødegård, ønskte at det John Lindland hadde teke vare på av dokument og anna som omhandla Stordø Kisgruber, skulle gjevast til VfG. Laurdag var familien på gjennomreise på Stord frå Haugesund til Molde. Dei gjorde kort stogg på Heiane der leiar i VfG, Torbjørn Marthinsen, fekk overteke to kartongar med rikt innhald. Marthinsen takka på det hjartelegste for gåva og vedgjekk det var noko han visste eksisterte og hadde vona på å få tak i. Han har eit stort arbeid framfor seg med å gå gjennom alle papira.

Familien Ødegård med frå venstre Randi, Jorunn Lindland Ødegård og Otto Ødegård overleverte to fulle kartongar med papir John Lindland hadde teke vare på frå Stordø Kisgruber, til leiar i VfG Torbjørn Marthinsnen til høgre. Foto Tor Resser ©

Måndag 22. februar

Ein etter måten roleg kveld. Det går føre seg ein del trefelling på dagti, det mørknar trass alt tidleg om ettermiddagen, men dagane vart heldigvis lengre. Venelaget for Gruo fekk tilbod om brukte, men godt brukande, Europallar. VfG takka ja og 48 pallar vart lossa måndag kveld. Kjem godt med på ulike område hjå venelaget, som takkar på det hjartelegste.

Fire pallar à 12 Europallar vart lossa hjå venelaget måndag kveld, og vart tekne imot av m.a. Sven Lindseth til vesntre og Ivar J. Helleland. Med pallejekken Pål Resser.

I Heishuset vart det rydda og vaska, Barnas Røde Kors kjem for omvising tysdag kveld. I tillegg var det innspurt med reolane og skap til steinsamlinga. I reolane er det kome lys og kring skapet vart det lista.

Jarle, til venstre, og Wilgot Lorentsen listar kring skapet. Båe bileta foto Tor Resser ©

Elles vart punkteringa av demningen på Jappaløkjen samtaleemne utetter kevlden. Det store spørsmålet er/var kvifor ikkje nokon vart varsla på førehand, heller ikkje grunneigarar i omdåret visste noko.

Hugs årsmøtet måndag 15. mars klokka 1800 i Heishuset

Laurdag 20. februar

Hòlet i demningen på Jappaløkjen er utført etter pålegg frå NVE etter synfaring av konsulent seinhaustes 2020. Synfaringa synte at sabilteten på dei to demningane, hovuddemningen og sekunderdemningen, er så dårleg at det måtte gjennomførast tiltak straks. Som mellombels tiltak må vatnet senkast så lågt som råd er ved at sekunderdamninga vert punktert og fundament blir fjerna ned til fjell. Det skal skje innan 15. januar 2021, heiter det i ein e-post frå 16.12 2020. Attendemelding til NVE om at arbeidet er utført, skal skje innan 15.2. 2021. Alt i 2018 fekk kommunen melding om kor dårleg demningane var. I år skal det lagast eit forprosjekt som grunnlag for å avklara kva altenativ som skal veljast ved fornying av demningane. Fornying vil verta gjennomført innan 2026.

Journalist Herik Mundal Andreassen til høgre, formann i VfG Torbjørn Marthinsen til venstre og Ivar J. helleland ved Jappaløkjen. Foto: Tor Resser ©

Dette er i korte trekk årsaka til at demninga vart riven. Det leie i heile saka, sett frå VfG si side, er at venelaget ikkje på noko tidspunkt vart kontakta. VfG hadde hausten i fjor sagt seg viljug til og var interessert i å vera med på synfaring, som lokalkjent. VfG vart heller ikkje kontakat før rivinga av demningen. For å få VfG sitt syn på saka ut til publikum vart journalsit Henrik Mundal Andreassen beden om eit møte, som vart halde ved demningen på Jappaløkjen laurdag.

Tysdag 16. februar

Øydelegg kulturminne i Gruo

Stord kommune har øydelagt kulturminne i Gruo på Litlabø. Ein del av demningen på Jappaløkjen (Lappetjørn) er teken bort og tjørna tømt for vatn. Kvifor kommunen har øydelagt eit 100 år gamalt kulturminne er ukjet. Ingen visste noko før det ved eit tilfelle vart nemnt mellom medlemer i Venelaget for Gruo måndag.

Demningen i Jappaløkjen er øydelagt av Stord Kommune.

Etaten som har stått for arbeide, kan ikkje på nokon måte vera kjent i området, er oppfatninga. Berre 60-70 meter lenger borte, bak ein liten haug, ligg den eldste demningen for Jappaløkjen. På denne demningen er det vassrenne for overvatn og det er montert luke som kan (kunne) opnast/stengjast etter trong. Hadde kommunen halde dette vedlike, var det enkelt å regulera vasstanden i tjørna. No er det populære turområdet langt på veg øydelagt.

Sørgjeleg syn å sjå eit kulturminne øydelagt på denne måten. Båe bileta foto Tor Resser ©

Personar som er kjent i området, meiner at kulturetaten hjå Statsforvaltaren i Vetsland må inn i biletet og påleggja kommunen å byggja opp att demninga, og vøla den gamle reguleringsluka. Øydelegginga er meldt til politiet.

Området er breitt omtalt i Stadanalyse Litlabø gruver arbeidd ut av ABO plan & arkitektur, ført i pennen av Kari Hope. Særleg kapittel 4, 4.2 og 4.3, der det òg er eit instruktivt kart med bilete side 27.

Måndag 15. februar

Arbeidet held fram der det slutta sist måndag. I lokstallen med arbeidet med ny «traktorvogn» til gravemaskinen. I Heishuset med monterane og reolane til steinsamlinga.

Geir Magne Hamnes dyttar og trekk leidningar gjennom små hòl til lyset i monterane.

Inn til vidare vert det ikkje opna for publikum i fjellet. For det første er det mykje is og istappar som må bort. For det andre har det vore noko steinfall i dei to hallane i Høgåsen og Sadalen. Her må fjellet stabilisera seg først.

Mykje is i fjellet, her frå den store hallen i Sadalen. Båe bileta foto Tor Resser ©

På dagtid har det vore arbeidd med å gjera opp trea som er tekne ned. Framleis står det noko att, som skal ned, i svingen ved Snikkarverkstaden

Tysdag 9. februar

På dagtid, nokre dagar, har Torbjørn Marthinsen og Thor Hauglid arbeidd med å ta ned ein del større tre i området frå Smio rundt svingen inn mot portalen til Høgåsen. Att sto eit par furutre som hadde fellingsvinkel motsett av slik dei måtte takast ned. Årsak, ein kabel frå Smio til Snikkarverkstaden

Wire vart trekt ut, kasteblokk festa til ei bjørk lenger oppe i skråningen og traktor kopla til wire for å dra. I utgangspunkte hadde Marthinsen tenkt å gå opp med stolpesko, men stamma hadde for stor diameter til slike skor, var ikkje mogeleg å få grep. I staden vart det nytta stige.Thor Hauglid tok med wiren og entra stigen for å fest wiren høvande høgt på stamma.

Thor Hauglid entra stigen for å festa wiren kring treet. Kabelen frå Smio til høgre opp i biletet var bøygen. Torbjørn Marthinsen og Sven Lindseth støttar stigen.

Thor Hauglid førte motorsaga for å skjera ned treet, Torbjørn Marthinsen styrte traktoren og strekte wiren. Ganske raskt vart treet lagt i bakken, der det var tenkt.

Thor Hauglid styrte motorsaga.
Traktoren har gjort jobben, treet på veg ned.
Treet vart lagt i bakken som tenkt. Treet til venstre vart teke ned like etter. Alle bileta foto Tor Resser ©

Måndag 8. februar

Innearbeid i dag, kaldt utomdørs, 11 minusgrader. I lokstallen vart det arbeidd vidare med vogna til gravemaskinen. I Heishuset vart måleria som vart meir eller mindre løynt bak skap og reolar for steinsamliga, flytta til ein betre stad, høgare på veggen.

Ivar J. Helleland til vesntre, Thor Hauglid og Rune Johannessen monterer det store måleriet med tittel Løningsdag ved Stigerkontoret. Måla av Olav Wilhelmsen datert 1955.

Arbeidet med å få lyssett skap og reolar til steinsamlinga held fram. Visse utfordringar kjem til syne. Nye lys, dei gamle kan ikkje brukast, passar ikkje i hôla der dei gamle var. Men utfordringar er til for å løysast.

Utfordringa vert å få nye lys til å høva inn i gamle fatningar. Frå venstre Wilgot Lorentsen, Geir Magne Hamnes og Jarle Lorentsen. Båe bileta foto Tor Resser ©

Måndag 1. februar

10 medlemer stilte på dugnad i dag 1. februar. Det vart arbeidd effektivt. Rune Johannessen entra den gule traktoren og brøytte plassen framfor Heishuset. I mangel av brøyteskjer, gjorde den store lasteskuffa eit godt stykke arbeid.

Rune Johannessen rydda snø med den gule traktoren.

I heishuset vart det sett opp sponplate, Ivar J. Helleland som bas, på høgre sida av den store teikninga av gruveområdet. På plata vart montert to bilete inne frå gruva. Eitt som syner den 450 millionar år gamle fjellformasjonen med opphav i Karibien, og eitt bilete av lokomotiv som trekk vogner. Geir Magne Hamnes og Wilgot Lorentsen heldt fram arbeidet med reolar og monter der steinsamlinga skal stillast ut. Måndag vart platene som er sette opp beisa.

Geit Magne Hamnes beisar platene på baksida av monterane.

Å belta gravemaskinen over avstander er ein tolmodsprøve og slit òg på beltene. Til transport inn i gruvegangen er det alt bygt ei skjengåande vogn. Neste steg er å byggja ei vogn med hjul for transport ute, etter traktor. Dermed måtte ein eldre tilhengjar mista hjula og monterast på den nye vogna. Torbjørn Marthinsen og Rune Marcussen gjekk på med krum hals, for det var ikkje berre berre å få av hjula på den gamle tilhengjaren. Med vinkelslipar, slegge og spett måtet hjula til slutt gje seg.

Rune Marcussen i arbeid med vinkelslipar for å få av hjula på den gamle tilhengjaren. Alle bileta foto Tor Resser ©

Hugs årsmøtet til VfG måndag 15. mars kl 1800 i Heishuset. I desse dagar ver det sendt ut innbetalingsblankett for kontingent for 2021 og årsmelding for 2020.

Måndag 25. januar

Styret i Venelaget for Gruo hadde møte i dag måndag føremiddag og gjekk inn for at dugnadsarbeidet så smått kan takast opp att, etter å ha vore stogga sidan 4. januar, med visse avgrensingar. Som at kaffipausen ikkje vert som tidlegar, men meir spreidd. Alt grunna koronaen.

Gruvenlegget meir synleggjort. Foto Tor Resser ©

I dugnadspausen har likevel leiaren i VfG, Torbjørn Martinsen kost seg med å gjera gruveanlegget meir synleg over kor stort det eigentleg er, med milevis av gruvegangar nedover i fjellet. Søyla på biletet til høgre syner sjakta. Øvst Sjakttårnet med sjakta og dei ulike sålane nedove til botnen , på golvnivå. Alt er i målestokk med meteravstand mellom sålane og samla djupne på 750 meter. Den lyssette lina øvst syner kor langt inn i fjellet det er lagt spor for togkøyring, symbolisert med toget til venstre for lyset. Den kvite lina vidare mot venstre endar opp langt borte på tverrveggen for å syna lengda på dei lengste gangane. Med dette vonar Marthinsen at publikum lettare skal skjøna dimensjonane på anlegget. Det er berre ein brøkdel som er synleg i dag, alt 10,4 meter under såle 2 står under vatn.

OBS – Styret i VfG gjekk på møtet i dag måndag inn for at årsmøtet 2021 vert halde måndag 15. mars klokka 1800 i Herishuset, dersom koronasitusajonen tillet.

Måndag 18. januar

Styret i Venelaget for Gruo sende i dag ut denne meldinga:

Pga videreføring av tiltaka fra regjeringa i dag ser me oss diverre nøgd til å vente med dugnad til det vert endring i vilkåra. 
Rune

Sundag 3. januar

Velkomen til eit nytt år!

Styret i Venelaget for Guo har vedteke at dugnadene måndag 4. og måndag 11. januar vert avlyst. I vedtaket frå styret heiter det:

Pga dei nye smitteverntiltaka som regjeringa la fram i dag, 3/1-21, ser Venelaget diverre det ikkje verken forsvarleg eller forskriftsmessig å gjennomføra dugnad 4/1 eller 11/1.

Det er varsla nye retningslinjer 18/1, så dugnaden den dagen må me koma attende til.

Det planlagde styremøtet 4/1 må sjølvsagt også utsetjast.

På vegne av styret, Rune Marcussen